Luật Tiếp cận thông tin: Hiện thực “quyền được biết” của người dân

27/11/2018

Luật Tiếp cận thông tin được Quốc hội thông qua ngày 6/4/2016, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2018. Luật ra đời là bước chuyển mạnh mẽ trong minh bạch hóa thông tin, góp phần xây dựng một xã hội cởi mở về thông tin, một Chính phủ công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình cao trong hoạt động quản lý, điều hành đất nước, tiếp tục đưa chủ trương “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” đi vào cuộc sống.

Ở nước ta, Hiến pháp năm 1992 lần đầu tiên xác định quyền được thông tin là quyền cơ bản của công dân. Mặc dù Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm cụ thể quy định của Hiến pháp bảo đảm thực hiện quyền được thông tin của công dân song thực tiễn, việc tiếp cận thông tin của công dân còn hạn chế, việc công khai và cung cấp thông tin của các cơ quan nhà nước mới chỉ đáp ứng một phần nhu cầu của người dân, chưa tạo điều kiện cho người dân tiếp cận thông tin một cách chủ động, nhanh chóng và thuận tiện. Phạm vi, hình thức công khai thông tin cũng như quy trình, thủ tục tiếp nhận yêu cầu và cung cấp thông tin theo yêu cầu tại các cơ quan nhà nước chưa được thực hiện thống nhất, còn phụ thuộc vào quyết định của từng cơ quan và thái độ phục vụ của công chức trực tiếp tiếp nhận yêu cầu...

Khắc phục những hạn chế đó, việc xây dựng và ban hành Luật Tiếp cận thông tin là rất cần thiết, góp phần bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin với tư cách là quyền cơ bản của công dân, có ý nghĩa làm tiền đề, điều kiện cho việc thực hiện các quyền tự do dân chủ khác của công dân mà Hiến pháp năm 2013 đã quy định.

Luật Tiếp cận thông tin gồm 5 chương, 37 điều, quy định cách công dân tiếp cận thông tin; phạm vi thông tin được tiếp cận; các hành vi cấm trong cung cấp và tiếp nhận thông tin; quy trình hình thức công khai thông tin... Để bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân, Luật quy định trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc xác định đơn vị, cá nhân làm đầu mối cung cấp thông tin; lập, cập nhật, danh mục thông tin phải được công khai; duy trì, lưu giữ, cập nhật cơ sở dữ liệu thông tin và bảo đảm thông tin có hệ thống, đầy đủ, toàn diện, kịp thời, dễ dàng tra cứu; rà soát, phân loại, kiểm tra và bảo đảm tính bí mật của thông tin trước khi cung cấp.


Cổng Thông tin -  Giao tiếp điện tử tỉnh thực hiện tốt việc cập nhật, cung cấp thông tin phục vụ người dân
 

Khẳng định Luật Tiếp cận thông tin ra đời có những tác động thiết thực đến người dân và xã hội, ông Tạ Ngọc Toàn, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh chia sẻ, Luật Tiếp cận thông tin giúp các doanh nghiệp bình đẳng trong việc khai thác những thông tin về quy hoạch, chính sách thuế để lập kế hoạch đầu tư dài hạn; giảm thiểu chi phí kinh doanh và các rủi ro khi đầu tư, từ đó thu hút đầu tư và tạo công ăn việc làm nhiều hơn. Tăng cường tiếp cận thông tin cũng đồng thời giảm cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp, tăng tỷ số doanh thu của doanh nghiệp, tăng đầu tư có chất lượng cao. Việc cung cấp thông tin kịp thời giúp người dân và doanh nghiệp không phải mất nhiều thời gian cho việc tìm kiếm văn bản; giảm rủi ro cho hoạt động sản xuất, kinh doanh nhờ giảm rủi ro phát sinh từ việc nhầm lẫn và không chắc chắn về các nghĩa vụ pháp lý liên quan từ đó giảm chi phí kiện tụng, chi phí nghiên cứu pháp luật đối với doanh nghiệp; giảm vi phạm pháp luật và khiếu nại, khiếu kiện.

Cũng theo ông Toàn, từ cơ chế bảo đảm quyền tiếp cận thông tin sẽ hình thành cơ chế giám sát có hiệu quả từ công chúng tới các hoạt động của cơ quan công quyền, đặc biệt là các cơ quan hành chính, qua đó, các cơ quan này hoạt động hiệu quả và trách nhiệm. Trên cơ sở được biết thông tin người dân kịp thời kiến nghị lên các cơ quan nhà nước để hoàn thiện chính sách, pháp luật. Việc phản hồi từ phía người dân sẽ giúp các cơ quan nhà nước cân nhắc, lựa chọn và đưa ra những quyết định đúng đắn, phù hợp với lòng dân, tăng hiệu quả của chính sách. Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin cũng đồng thời bảo đảm sự công bằng, tăng lòng tin của người dân đối với Nhà nước. Thông qua việc lắng nghe ý kiến phản hồi từ công chúng, mối quan hệ giữa Nhà nước với nhân dân được củng cố và tăng cường.

Những năm qua, Vĩnh Phúc đã chủ động xây dựng các cơ chế, chính sách, đầu tư nguồn lực, đào tạo nhân lực, chỉ đạo các ngành, địa phương làm tốt việc cung cấp thông tin, minh bạch thông tin, phục vụ người dân và doanh nghiệp để từ đó tạo chuyển biến tích cực trong thu hút đầu tư, phát triển kinh tế và ổn định xã hội. Tỉnh đã thành lập Ban Tiếp công dân từ tỉnh đến huyện để tiếp nhận cung cấp xử lý thông tin với người dân và doanh nghiệp; thành lập Trung tâm hành chính công cấp tỉnh, cấp huyện cùng với đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính để tạo thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp trong việc tiếp cận khai thác thông tin. Các cơ quan truyền thông từ tỉnh đến cơ sở hoạt động hiệu quả đáp ứng tốt nhu cầu khai thác thông tin của nhân dân. Với chức năng cung cấp các thông tin chính thức được phép công bố về chính trị, kinh tế, xã hội, đối ngoại, an ninh, quốc phòng và thực hiện các giao dịch, dịch vụ hành chính công phục vụ tổ chức, công dân, Cổng Thông tin giao tiếp điện tử tỉnh phát huy tốt vai trò là cầu nối thông tin giữa chính quyền với người dân trong tỉnh. Người dân chỉ cần nhấp chuột trên máy tính hoặc vài lần chạm trên điện thoại thông minh smart phone là có thể cập nhật những thông tin thời sự, thông tin chỉ đạo điều hành của lãnh đạo tỉnh được công khai trên Cổng thông qua các chuyên trang, chuyên mục như: Thông tin cần biết; Thông tin tra cứu; Văn bản chỉ đạo, Chính sách mới; Người dân hỏi cơ quan chức năng trả lời; Cải thiện môi trường đầu tư...

Cổng Thông tin - Giao tiếp điện tử tỉnh phát huy tốt vai trò cầu nối cung cấp thông tin
giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp

Tính riêng năm 2018, Cổng Thông tin giao tiếp điện tử tỉnh cập nhật, đăng tải hàng trăm văn bản, chính sách mới, văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của HĐND và UBND tỉnh. Công khai thường xuyên lịch làm việc hằng tuần của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, văn bản chỉ đạo điều hành của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, các quy hoạch về phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành, lĩnh vực. Trên Cổng đã tổ chức lấy ý kiến các đơn vị, cá nhân vào các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của HĐND và UBND tỉnh, tổng hợp ý kiến góp ý và gửi văn bản thông báo cho các cơ quan, đơn vị về các ý kiến góp ý vào dự thảo văn bản quy phạm pháp luật theo đúng quy định. Đồng thời, công bố hàng trăm dữ liệu về các doanh nghiệp tại chuyên trang Doanh nghiệp; đăng tải 78 dự án mời gọi đầu tư; biên tập, dịch thuật sang ngôn ngữ tiếng Anh trên 75 thông tin, dữ liệu giới thiệu về môi trường, chính sách thu hút đầu tư, tiềm năng, lợi thế của tỉnh, thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp và người nước ngoài, quy hoạch phát triển, quy hoạch các khu công nghiệp.

Trong năm 2018, Cổng Thông tin giao tiếp điện tử tỉnh đã công khai 1.747  thủ tục hành chính thực hiện ở Trung tâm hành chính công, các sở, ban, ngành và UBND cấp huyện, cấp xã, trong đó đăng tải mới 555 thủ tục hành chính. Cung cấp 8 dịch vụ công trực tuyến mức độ 3,4 về cấp phép xuất bản Bản tin, hoạt động in của Sở Thông tin và Truyền thông; dịch vụ đăng ký cấp phiếu lý lịch tư pháp của ngành Tư pháp; cấp mới, cấp đổi giấy phép lái xe quốc tế; đăng ký doanh nghiệp qua mạng; cấp mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách; cung cấp hàng trăm thông tin cần biết về giá cả thị trường; tuyển dụng, lao động, việc làm; lịch cắt điện; giá cả vật liệu xây dựng, giá đất,...


Nhiều thông tin trên Cổng phục vụ người dân tra cứu

Để góp phần triển khai hiệu quả Luật Tiếp cận thông tin trên địa bàn tỉnh, theo ông Hoàng Anh Tuấn, Trưởng phòng xây dựng và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, Sở Tư pháp, thời gian qua, Sở Tư pháp chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Tiếp cận thông tin trên địa bàn tỉnh, ban hành văn bản đôn đốc các Sở, ban, ngành, UBND các huyện, thành phố trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn quản lý của mình chủ động triển khai Luật Tiếp cận thông tin tại ngành, địa phương, đảm bảo tiến độ, chất lượng, hiệu quả. Trong đó, bám sát vào 6 nội dung theo Kế hoạch số 4765/KH-UBND của UBND tỉnh, để tổ chức quán triệt việc thi hành và phổ biến nội dung Luật đến cán bộ, công nhân viên chức và nhân dân. Rà soát các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của tỉnh thuộc lĩnh vực ngành, địa phương quản lý liên quan đến quyền tiếp cận thông tin công dân để đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Tiếp cận thông tin; xây dựng và công bố công khai quy chế nội bộ thuộc trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị để thực hiện việc cung cấp thông tin thuộc phạm vi trách nhiệm; vận hành cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, xây dựng vận hành cơ sở dữ liệu thông tin; kiện toàn, bố trí hợp lý đơn vị, bộ phận hoặc người làm đầu mối cung cấp thông tin.

Cũng theo ông Tuấn, việc thực thi Luật Tiếp cận thông tin và bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin sẽ làm tăng chi phí ngân sách nhà nước, do vậy, chính quyền các cấp cần quan tâm ưu tiên đầu tư nguồn vốn chi phí cho việc xây dựng cơ sở dữ liệu, thiết lập, duy trì hạ tầng công nghệ thông tin, đặc biệt là chi phí cho việc thiết lập và duy trì các cổng thông tin, trang thông tin điện tử của các cơ quan, tổ chức cung cấp, công khai thông tin, chi phí cho việc lưu trữ và cập nhật dữ liệu, thông tin, công khai thông tin rộng rãi.

Đức Hiền

Các tin đã đưa ngày:
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ - SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG TỈNH VĨNH PHÚC
Giấy phép xuất bản số: 23/GP-TTĐT ngày 30/3/2016 của Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử
Trưởng ban biên tập: Trần Gia Long, Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông
Địa chỉ: số 396 đường Mê Linh, phường Khai Quang, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc
Bản quyền: Thuộc Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Vĩnh Phúc
Mọi chi tiết xin liên hệ:Điện thoại:0211.3846.464 Fax: 0211.3846.488E-mail: sotttt@vinhphuc.gov.vn